Przejdź do treści
Niedziela, 22 listopada 2026 Praca i podatki za granicą, zdrowie i ubezpieczenia
Zdrowie i uroda

Leki GLP-1 na otyłość: dostęp zależy od płci, rasy i dzielnicy

Leki GLP-1 na otyłość: dostęp zależy od płci, rasy i dzielnicy

Receptury na semaglutyd i tirzepatyd w USA szybko zyskują na popularności, ale korzystają z nich głównie wybrani pacjenci. Nowe badanie naukowców z Boston University School of Public Health pokazuje, że nierówności w dostępie do tych leków na otyłość pogłębiają się, mimo że formalnie kwalifikuje się do nich znacznie więcej osób.

Skok w liczbach, ale nadal mniejszość

Analiza, opublikowana w czasopiśmie „Health Affairs Scholar”, objęła 512 389 osób w wieku 18–64 lat, które miały nadwagę lub otyłość, nie chorowały na cukrzycę typu 2 i były ubezpieczone komercyjnie. Badacze sprawdzali, jaki odsetek z nich zrealizował receptę na semaglutyd (znany jako Ozempic i Wegovy) lub tirzepatyd (Mounjaro i Zepbound) w ciągu pół roku od momentu, gdy stali się do tego uprawnieni.

W 2021 roku było to 1,9% pacjentów, a w 2025 roku już 16,6%. To prawie dziewięciokrotny wzrost, jednak autorzy podkreślają, że zdecydowana większość uprawnionych osób wciąż nie dostaje tych leków z powodu otyłości.

Kto dostaje recepty rzadziej

Rzadziej leki przepisywano:

  • mężczyznom,
  • pacjentom czarnoskórym i latynoskim,
  • osobom w wieku 18–34 oraz 55–64 lata,
  • pacjentom z niższej kategorii BMI,
  • osobom, których lekarz przyjmuje w okolicy o niższym statusie społeczno-ekonomicznym (mierzonym poziomem wykształcenia w danym kodzie pocztowym).

Różnice rosły z czasem i były najwyraźniejsze w latach 2024–2025, już po tym, jak amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła oba leki do przewlekłej kontroli masy ciała (semaglutyd w 2021 roku, tirzepatyd w 2023). Jak mówi Minh Trung Le, pierwszy autor badania: „Pacjenci przyjmowani w klinikach w uboższych dzielnicach mieli w latach 2024–2025 o około 35% niższe szanse na receptę, a na początku ta różnica wynosiła około 15%”.

Badanie nie obejmowało osób objętych programami Medicaid i Medicare, nieubezpieczonych ani tych, którzy kupowali leki w sprzedaży bezpośredniej. Co ważne, nierówności widać więc nawet wśród ubezpieczonych prywatnie, którzy mają zwykle łatwiejszy dostęp do terapii.

Dlaczego tak się dzieje

Autorzy wskazują na kilka przyczyn: uprzedzenia i stygmatyzację w opiece zdrowotnej, brak zaufania do systemu, wyższe koszty leków dla części pacjentów oraz trudności z uzyskaniem refundacji. Senior autor badania, Andrew Stokes, zwraca uwagę, że ubezpieczalniom i lekarzom nie zawsze łatwo uznać otyłość za chorobę wymagającą leczenia, dlatego osoby bez cukrzycy mają o wiele trudniej z pokryciem kosztów niż diabetycy.

Badacze postulują lepsze szkolenia dla lekarzy, zmiany w projektowaniu świadczeń lekowych (m.in. w zakresie wstępnej autoryzacji, wymogu wcześniejszych terapii i kosztów ponoszonych przez pacjenta) oraz wsparcie dla placówek o ograniczonych zasobach, na przykład w załatwianiu formalności. Katherine Hempstead z Robert Wood Johnson Foundation dodaje, że bezpośrednia sprzedaż leków konsumentom może pogłębiać nierówności, bo o dostępie decyduje wtedy zasobność portfela, a nie potrzeba medyczna.

Co to oznacza dla Polski

Dane dotyczą amerykańskiego systemu opieki zdrowotnej, opartego w dużej mierze na ubezpieczeniach prywatnych, więc nie da się ich wprost przełożyć na Polskę czy inne kraje UE. Warto jednak pamiętać, że w Polsce również o dostępie do nowoczesnych terapii otyłości w dużej mierze decydują koszty ponoszone przez pacjenta, a nie wyłącznie wskazania medyczne. Badanie pokazuje, jak łatwo przy szybkim upowszechnianiu drogich leków pogłębiają się różnice między pacjentami.

Dla czytelników z Polski płynie stąd praktyczny wniosek: decyzję o terapii lekami z grupy GLP-1 powinien podejmować lekarz na podstawie wskazań, a nie dostępność środków czy sprzedaż online. Autorzy badania podkreślają przy tym, że otyłość należy traktować jako chorobę przewlekłą, a nie wyłącznie kwestię stylu życia.

Źródło: Medical Xpress – „Despite soaring demand for GLP-1s, many eligible patients are unable to access these drugs for weight loss”

Czytaj także

Cały dział
scott2012.org saw-iso.pl terazubezpieczenia.pl